De Verzamelde Werken van een Bewogen Gebied

“Op welke bescheiden schaal kunnen wij iets bijdragen aan de samenhang tussen de bewoners in het aardbevingsgebied?” Deze vraag stelde Nathalie Beekman zich, toen ze op een middag met studenten van Minerva door Noord-Groningen fietste. Beekman is  projectleider van het project De Verzamelde Werken ven een Bewogen Gebied, van het lectoraat Image in Context, onderdeel van het Kenniscentrum Kunst & Samenleving Academie Minerva van de Hanzehogeschool Groningen. Beekman vertelt: “Wat mij opviel, was dat de bewoners weinig samen deden, weinig met elkaar communiceerden over het ‘grote’ wat hen allemaal bedreigt. Deels is dat misschien door de Groninger volksaard te verklaren, deels ook niet, want inmiddels leeft er best een zeer gemêleerde bevolking. Vanuit het lectoraat Image in Context wilden we een speldenprikje uitdelen”.

 

Tafeltheater

Hugo Engwerda en Timo Meester, twee vormgevers, zijn aan de slag gegaan met de uitwerking van het project “De Verzamelde Werken van een Bewogen Gebied”. Zij hebben een dertigtal kleipoppen gemaakt om te gebruiken in een tafeltheater. Beekman en haar mensen zijn als interviewers aan de keukentafel gaan zitten bij de bewoners. Beekman: “We stelden hen allemaal dezelfde twee vragen: beeld met behulp van de kleipoppen de huidige situatie en de gewenste situatie uit. Kies zelf welke pop welke rol speelt, voor welke organisatie, machten, krachten of personen deze staat”. Tijdens dit interview stond de verbinding met het huis en de omgeving centraal. Zo werd er een dialoog aangegaan via een speciaal hiervoor ontwikkelde interviewtool die gebruikmaakt van opstellingen met symbolische figuren, de kleipoppen. We vroegen de bewoners de poppen in een opstelling te plaatsen en machtsstructuren tussen de actoren voor zichzelf inzichtelijk te maken. Door het gebruik van de poppen worden de krachten, de organisaties die een rol spelen in dit hele traject, minder ongrijpbaar. Je kan ze als het ware in het gezicht kijken. “Dat is de kracht van tafeltheater”, aldus Beekman.

Diversiteit aan verhalen

Zo kwamen de gesprekken op gang en veel diverse verhalen boven tafel. Zo hoorde Beekman een waanzinnig verhaal van een bewoner die vertelde: “ik heb niet eens zoveel last van de NAM, maar wel van de rol die Ruimtelijke Ordening Groningen speelt. Het huis moet aardbevingsbestendig herbouwd worden, oké, prima, maar de woonkamer moet ineens drie meter kleiner worden, omdat het bij herbouw onder het nieuwe bestemmingsplan voor het gebied valt”. Dergelijke situaties maken de bewoners enorm moedeloos.

Beekman: “Met name die diversiteit aan verhalen heeft mij geraakt. Iedereen heeft een andere attitude: de een is analytisch, de ander juist actiebereid of heel erg boos. Overal spelen andere problemen: je kan je huis niet verkopen, de bureaucratie is stroperig, de verbouwing duurt maar voort en voort, men heeft te maken met incompetente experts of men is teleurgesteld in de regering. En wat op mij nog het meeste indruk maakt, was de fysieke angst waar men in leeft. Voor hen zelf, voor hun kinderen. Dat wordt enorm onderschat”.

 

Boekjes

Van ieder verhaal werd een boekje gemaakt (met het letterlijke transcript van het gesprek en foto’s van de opstellingen met de kleipoppen). Zo ontstond er geleidelijk een soort gebiedsencyclopedie van de ervaringen in een door aardbevingen bewogen gebied. De boekjes staan in de kast bij de bewoners en men kan bij elkaar op bezoek om deze boekjes te lezen. De geïnterviewde bewoners plakten een vignet op het huis, bedoeld als uitnodiging om hun opgetekende verhaal te komen lezen. Dat is begonnen op zaterdag 4 november jl. Toen hebben we een tocht door het aardbevingsgebied gemaakt, en konden bewoners bij elkaar op bezoek gaan. De boekjes konden worden gelezen, de verhalen konden worden uitgewisseld. Op deze manier is geprobeerd om een aanzet te geven tot meer samenhang tussen de bewoners. Die zaterdag liet zien dat je klein, aan de keukentafel, moet beginnen; door elkaars verhalen in de boekjes te delen ontstaat een dialoog, wordt er samen gegeten en gedronken en wordt je eraan herinnerd dat je niet alleen staat in de problematiek.

 

De twee vormgevers hebben ook nog een internet-kit vormgegeven; met deze “pop up” versie van het tafeltheater kunnen bewoners in het gebied elkaar interviewen en de verhalen delen.

Dit project, vanuit het lectoraat Image in Context, geeft mooi weer wat de veranderende rol van de kunstenaar is, welke rol kunst kan spelen in het sociale, politiek, educatieve en interculturele domein.

nov 15, 2017 | Nieuws, Praktijk

Terug

Op zoek naar een opleiding, training of cursus?

Werken in het aardbevingsgebied vraagt om specifieke kennis en vaardigheden. Klik op ‘Bekijk aanbod’ om per thema het opleidingsaanbod te bekijken.
Bekijk aanbod